Nou, ik ben weer in het land hoor. Heimir en ik hebben gisteren twee goede vluchten gehad, eerst naar Kopenhagen en toen naar Amsterdam, beide precies op tijd en we hebben onderweg prachtige wolkendekens gezien! Het is wel weer even wennen hoor, in Nederland. Veel te veel auto’s overal en veel te weinig niets. Ook het weer is even wennen. Liters regen in plaats van een dik pak sneeuw. Zeker met dit weer vandaag, de ergste storm van deze winter tot nu toe. Maar ik ben in ieder geval blij dat ik vandaag niet hoefde te vliegen .

Wat mijn weblog betreft, daar zal ik mee stoppen. Mijn avontuur in IJsland is afgelopen, en wat ik in Nederland allemaal voor spannends uitspook, zal ik jullie gewoon in levende lijve vertellen. Dus …

… tot snel allemaal!

Trouwens, mochten jullie nu het ‘vervolgverhaal’ op mijn weblog willen lezen, namelijk Heimirs vindingen over Nederland, dan wil ik jullie graag verwijzen naar zijn weblog: http://trektin.blogspot.com
Ps. het is wel in het IJslands…

Na ruim zes maanden is het zover. Ik ga weer terug naar Nederland. Ik zal het mooie pak sneeuw dat hier ligt om moeten ruilen voor regen.

‘Morgenochtend’ vertrekken we rond 4.00 vanuit Reykjavík, zodat we om 5.00 bij het vliegveld in Keflavík kunnen zijn. En om 7.15 vertrekt ons vliegtuig richting Kopenhagen, waar we dan overstappen op het vliegtuig naar Amsterdam, waar we worden opgehaald door mijn ouders. Ik word al moe als ik er aan denk…

De koffer staat al bijna klaar. Hij is natuurlijk te zwaar en ik vind telkens dingen die ik nog ben vergeten ben in te pakken waardoor hij nog zwaarder wordt en eigenlijk niet meer dicht kan. En það er nú svo. Je komt altijd met meer terug dan dat je meegenomen hebt. Beetje jammer alleen is dat het maximale gewicht dat de koffer mag zijn (om gratis mee te kunnen) verschilt bij de twee vliegmaatschappijen die we hebben: bij Iceland Express (naar Kopenhagen) is het 20 kilo, en bij Sterling (naar Amsterdam) is het maar 15 (!) kilo. Voor het idee: op de heenweg had ik al 24 kilo, en bijbetalen kost zo’n 10 euro per kilo. Blegh!

Na een half jaar in zo’n ‘vreemd’ land te zijn geweest, wordt het op de laatste dag vóór terugkomst natuurlijk tijd om te evalueren. Als jullie mijn weblog trouw hebben gevolgd, hebben jullie vast wel gelezen dat ik het ontzettend naar mijn zin heb gehad. Ik heb zoveel moois gezien hier. Ik ben getuige geweest van stille natuurwonderen zoals het ijsmeer Jökulsárlón en de donkere rotsformaties van Dimmuborgir, eenzame uitgestrekte vlaktes en uitzichten over een heleboel niets vanaf toppen van bergen of vanaf een gletsjer, maar ook de enorme lavavelden bedekt met een dikke laag mos zullen me bijblijven. Daarnaast heb ik ook heel wat natuurgeweld mogen aanschouwen; met name de vele prachtige watervallen die IJsland rijk is moeten hierbij genoemd worden, maar ook de geisers waar het land om bekend staat. Zoals vaak als cliché wordt gezegd: in IJsland komen alle elementen samen. Dat is dus echt waar. Aarde (vlaktes, bergen), vuur (vulkanen, geisers), water (gletsjers, watervallen) en lucht (die is er ook, maar hierbij moeten natuurlijk ook de Noorderlichten genoemd worden). Trouwens, om nog even terug te komen op het natuurgeweld: het weer in IJsland valt zeker ook wel onder deze categorie.

Bij mijn vele uitjes en reizen heb ik vaak ontzettend veel geluk gehad. Dat is ook wel te zien op veel van mijn foto’s. Ik verbaasde me er na elke reis weer over dat de lucht alwéér blauw was geweest. Toen Heimir en ik voor de eerste keer naar Jökulsárlón gingen, was de lucht wat grijzig, maar toen we er voor de tweede keer samen met mijn ouders naar toe gingen was het schitterend weer. Het weer op IJsland kan erg lekker zijn, en in de zomer zelfs warm. De gemiddelde temperatuur is een stuk lager dan in Nederland, maar er zijn zeker wel uitschieters. Toen we in juli bij Dimmuborgir waren bijvoorbeeld was het toch echt wel zo’n 25 graden. Maar ik heb natuurlijk niet altijd prachtig weer gehad, want je kunt niet naar IJsland zijn geweest zonder echt ‘íslenskt veður’ (IJslands weer) te hebben gehad. Wat dat nu precies inhoudt, kun je het beste zelf ervaren, maar mijn ervaringen zijn als volgt: héél véél wind en horizontaal vliegende regen en hagel. Een paraplu helpt hierbij niet. Het is natuurlijk niet leuk om zulk weer te hebben als je een reisje gaat maken – en dat heb ik gelukkig ook niet gehad. Het is wél leuk om zulk weer te hebben als je lekker binnen zit – en daar heb ik genoeg ervaringen mee!

Er zijn zoveel dingen die ik zal gaan missen, die ik wil onthouden of die ik niet kán vergeten, en ik wil er een paar met jullie delen. Natuurlijk kan ik nog wel een tijdje doorgaan, want de lijst is lang niet compleet. In willekeurige volgorde:

- Vis. In alle soorten en maten. Gerookt, gekookt, gebakken, gedroogd of rottend. Het kan allemaal.

- Water. Voor al de geur zal me bijblijven: zwavel. Dat is niet lekker, daar kan ik heel kort over zijn. Niet alleen bij de geisers, maar ook thuis in de douche. Maar het went.

- Bussen. De bussen komen vrijwel altijd te laat, of juist te vroeg (of is het dan toch de vorige bus die gewoon heel laat is?). En ze zijn nog duur ook!

- Auto’s. Wat een enorme auto’s rijden hier rond. Vrijwel iedereen heeft hier een jeep, want ja, anders kom je ook nergens. Ook niet bij de supermarkt natuurlijk.

- Supermarkten. Duur. Meer valt daar eigenlijk niet over te zeggen. Tip: mocht je je verjaardag vieren op IJsland, vraag dan kaas en vlees.

- Schapen. Vooral in de zomer zie je ze vaak, wanneer ze los rondlopen in de bergen. Op de meest onbegaanbare uitstekende stukjes berg. Maar ze lopen ook gewoon netjes op de weg.

- Bessen. Mmm lekker! Eerst vond ik het maar raar, zomaar iets van de grond plukken en in je mond steken. Maar als je eenmaal begint, kun je niet meer stoppen.

- Noorderlicht. Geweldig. Prachtig. Ongelofelijk. Vooral als het ijs- en ijskoud is, en ver weg van de stadslichten. Moet je gewoon zien!

- Sneeuw. Hoort erbij. Het is leuk als je wakker wordt en je doet de deur open en de sneeuw valt naar binnen. Maar op een gletsjer lopen en langlaufen op een berg is ook leuk hoor.

- Fietsen. Tja, niet. Er zijn zo weinig fietsen hier, dat is voor een Nederlander toch wel schokkend. Het waren altijd eenzame ritjes toen ik in augustus op de fiets naar school ging…

- ‘Speciale mensen’. Alleen rare mensen gaan hier met de bus (en ik). Erg opvallend. Maar ook de oude man die altijd door weer en wind bij een bushokje staat te protesteren moet hier genoemd worden.

- Hotdogs. Daar kun je niet omheen. In elke supermarkt is wel een muur gewijd aan de lekkere IJslandse Hotdog. Op maat gesneden broodjes, allerlei verschillende sauzen, alles er op en er aan.

- Watervallen. Overal waar je kijkt, ook op plaatsen waar je het niet verwacht. Hoog, laag, groot, klein, smal, breed, snelstromend, langzaamstromend, bevroren, wild, en/of overweldigend. Maar allemaal zijn ze speciaal en mooi.

- Mos. Verdient ook een plaatsje in deze lijst. Op zo’n enorm lavaveld met dikke lagen mos kun je heerlijk liggen, want dat is zacht zeg! Later wil ik een bed van mos.

- Alcohol. Drink ik zelf niet, maar daar ben ik ook zo’n beetje de enige in. Op zaterdagavond is het vrijwel onmogelijk een nuchtere IJslander te vinden in het centrum van Reykjavík, iedereen loopt waggelend met flessen over straat.

- Licht. In de zomer (vooral juni/juli) wordt het bijna niet donker. Tijdens de rondreis in IJsland werd het rond een uur of 1.00 ‘s nachts schemerig, en rond 3.00 kwam de zon weer op. Apart!

- Duisternis. Zo is het in de winter natuurlijk omgekeerd. Rond de Kerst werd het om 11.30 schemerig, en rond 15.00 werd het ‘licht’ al weer minder. Tip: gewoon lekker uitslapen.

- Kerstmannen. Die kun je natuurlijk niet vergeten, want welk land heeft er nou 13 kerstmannen!

- How do you like Iceland? De hamvraag. Bereid je voor op deze vraag, want als je naar IJsland gaat, zul je hem vaak horen. Voorbeeldantwoord: IJsland is het mooiste land van de wereld. Dat vinden ze leuk om de horen, de IJslanders.

- IJsland volgens de IJslanders. IJsland is het mooiste en het beste, met Reykjavík als de meest westelijke hoofdstad van Europa en de meest noordelijke hoofdstad van de wereld. Met de grootste gletsjer van Europa (Vatnajökull). Het meeste en mooiste vuurwerk van de hele wereld tijdens de jaarwisseling. IJsland heeft de mooiste en de ruigste natuur. De meest krachtige waterval van Europa (Dettifoss). De grootste warmwaterbron van Europa (Deildartunguhver). En ga zo nog maar even door. En het ergste is dat de meeste van deze dingen nog echt feiten zijn ook. IJsland is een land vol uitersten.

En ik ben blij dat ik de kans heb gekregen om hier een half jaar door te brengen om al deze mooie dingen te zien (ook al heb ik natuurlijk lang niet alles gezien!), en natuurlijk ook om de taal te leren. Nu is het afgelopen, ik ga weer terug naar huis. Maar ik neem (naast een veel te zware koffer) wel een heleboel mooie herinneringen met me mee.

Vandaag is een bijzondere dag.

Niet alleen omdat ik jarig ben vandaag (joepie!) en er als speciaal cadeau een dik pak sneeuw ligt, maar ook omdat ik vandaag precies een half jaar op IJsland zit! Ik herinner het me nog goed, 12 juli, hartstikke zenuwachtig, helemaal alleen in het vliegtuig (nouja, met al die andere mensen dan, zoals die aardige mevrouw naast me die me allemaal lekkere dropjes voorschotelde). En nu ben ik wéér een beetje zenuwachtig.

De koffer staat al weer open, klaar om ingepakt te worden. En ingepakt worden zal ie, want ik heb nu natuurlijk nog meer spullen dan voordat ik hierheen vertrok, en toen had ik al kilo’s overbagage. ‘Ik wil binnenkort gaan proefinpakken’ zeg ik telkens, maar het is nog steeds niet gebeurd. Misschien ook wel omdat het dan echt ‘definitief’ afscheid nemen wordt van dit land, waar ik me toch eigenlijk al vanaf de eerste dag thuisvoelde. Maar natuurlijk heb ik ook wel weer zin om naar huis te gaan, ook al moet ik dan dit prachtige pak sneeuw achter me laten .

Elk jaar weer op 12 januari kijk ik naar buiten en hoop ik dat het sneeuwt, of in ieder geval dat het een beetje wit is. Maar meestal is het teleurstellend. Daarom (nouja, niet alléén daarom natuurlijk)wilde ik ook mijn verjaardag voor deze keer op IJsland vieren, omdat hier de kans veel groter is op een witte verjaardag . Ik was al een béétje verwend met een gedeeltelijk witte Kerst, ook al was het niet genoeg sneeuw om over naar huis te schrijven, maar een witte verjaardag spant toch echt de kroon. Zeker omdat het maar een paar dagen is voordat ik hier vandaan vertrek; het is een mooie afsluiter!

De volgende dagen worden waarschijnlijk wat druk. Heimir moet iedereen gedag zeggen, we moeten onze koffers inpakken, ik moet nog allerlei papieren laten ondertekenen op de universiteit, en ik wil natuurlijk ook nog genieten van de sneeuw. Genieten van mijn laatste dagen op IJsland…

Nog 5 nachtjes.

Maar nu eerst afwachten wat me vandaag nog allemaal te wachten staat!

Zo, Kerst is ook weer afgelopen. Huh?

In IJsland duurt de periode van jól 26 dagen. Het begint op 12 december, wanneer de eerste jólasveinn (kerstman) aankomt, en eindigt op 6 januari, wanneer de laatste jólasveinn weer vertrekt. Elke dag vanaf de Kerst vertrekken de jólasveinar namelijk weer één voor één richting de bergen. Deze laatste dag van de IJslandse jól wordt ook wel ‘Þrettándinn’ genoemd, oftewel ‘de dertiende (dag van jól)’.

Op deze dag zijn er allerlei festiviteiten overal, een beetje zoals bij Oud & Nieuw, maar op kleinere schaal. Er zijn overal grote vuren te vinden om de donkere dagen gedag te zeggen (die echter nog lang niet weg zijn, maar het wordt al íetsjes eerder licht! ) en afscheid te nemen van de jól, en er is (natuurlijk!) vuurwerk.
Heimir en ik hebben deze dag in Selfoss gevierd. Volgens de traditie was er eerst ‘s avonds een wandeling richting de plaats waar het vuur zou worden gemaakt, en voor deze speciale gelegenheid waren alle jólasveinar nog een keertje samen gekomen om samen met hun ouders Grýla en Leppalúði de dertiende dag te vieren. Een heleboel mensen liepen mee met deze optocht, tussen de jólasveinar met fakkels, tot we aankwamen bij een groot veld. Hier werd muziek gespeeld, kinderen staken sterretjes af, en na een paar minuten werd het grote vuur aangestoken. Indrukwekkend! De jólasveinar liepen door de menigte heen en maakten praatjes met de kinderen, het was een gezellige boel. En als afsluiter was er misschien wel het mooiste vuurwerk dat ik ooit heb gezien.

Er wordt trouwens gezegd dat de elfjes en de trollen ook deelnemen aan deze festiviteiten, en dansen en zingen met de mensen. Ik weet alleen niet zeker of ik die gezien heb of niet .

Trouwens, nog een weetje over Oud & Nieuw. Er was niet alleen een record verbroken met betrekking tot de hoeveelheid vuurwerk die afgestoken werd, maar ook het aantal toeristen dat tijdens Oud & Nieuw in Reykjavík verbleef was hoger dan vorige jaren. Er waren tijdens de Kerst zo’n 1200 toeristen in Reykjavík, en tijdens Oud & Nieuw 3300!

Iets anders wat óók het vermelden waard is: het heeft op de laatste dag van de kerst (6 januari dus) de héle dag gesneeuwd!! En er ligt nu nog steeds een paar centimeter, want het is erg koud. Het is vandaag zo’n -8 graden (vergelijk: in Nederland +14 ) dus het zal niet smelten ook. (Detail: volgens een nieuwsbericht is/wordt deze winter kouder dan vorige winters – dus records zowel in Nederland als in IJsland ;Þ) En het blijft de hele week nog koud als het goed is, dus ik heb waarschijnlijk een witte verjaardag!

Zondag zijn Heimir, oma en ik naar het wandelgebied Heiðmörk geweest (waar we eerder al een keer naar toe wilden gaan, maar toen lag er te veel sneeuw om de stad uit te gaan…). Prachtig! Een indruk:

Dat zijn nog eens winterse landschappen. Ik zou er zo kerstkaarten van maken .
‘s Avonds gingen we ‘uit eten’ bij Heimirs opa en oma, dat was erg gezellig. Veel te veel gegeten natuurlijk weer. Dat is wel het verschil: in Nederland is de Kerst maar 2 dagen dus dan eet men 2 dagen lang te veel, maar hier is de Kerst 26 dagen, dus … tja, vul maar in .

Ook apart: toen we naar buiten stapten, zagen we opeens dat het bushokje aan de overkant van de straat in vuur en vlam stond!

Dat was wel even schrikken, maar de brandweer kwam er gelukkig net aan en het was binnen een minuut geblust.

Oja, en ik heb mijn cijfers gehad voor drie van de vier van mijn vakken . Ik zal er alleen over zeggen dat ik erg tevreden ben met deze drie. Op de vierde zullen Heimir en ik nog even moeten wachten, die krijgen we waarschijnlijk pas als we al in Nederland zijn!

Dat schiet namelijk ook al weer op. Vandaag 9 januari, nog 8 nachtjes hier op IJsland… het aftellen is nu echt begonnen!

Tijdens vorige jaarwisselingen ben ik eigenlijk altijd thuis geweest, of bij iemand anders thuis, tussen een heleboel huizen of juist ver weg van allemaal huizen, maar nog nooit heb ik om twaalf uur ‘s avonds samen met duizenden andere mensen op een grote heuvel midden in een stad gestaan om naar het vuurwerk te kijken. Het was daarom een leuke afwisseling dit jaar om de jaarwisseling in Reykjavík te vieren vlakbij Perlan (o.a. uitkijkpunt over Reykjavík) waar een heleboel mensen zich hadden verzameld.

De hele dag hadden Heimir en ik gewerkt aan ons verslag, dat we dezelfde dag moesten inleveren vóór twaalf uur ‘s avonds. Om een uur of zes echter waren we nog altijd niet klaar, maar we hadden wel leuke plannen voor de avond: we hebben een heerlijke oudejaarsavondmaaltijd gehad bij Heimir zijn vader en nog meer familie. Dat was erg gezellig! Iedereen was ook prachtig versierd met happy-new-year slingers en hoofddeksels, dus het zag er feestelijk uit . Helaas moesten we na het eten snel weer naar huis om nog de puntjes op de i zetten in ons verslag :Þ.
Om half twaalf waren Heimir en ik eindelijk klaar met het schoolgebeuren (we wilden het per se afmaken vóór twaalf uur!), en toen moesten we ons dus een beetje haasten. We reden met de auto richting Perlan, en onderweg zagen we al prachtig vuurwerk overal om ons heen, dichtbij en ver weg, en we hadden een prachtig uitzicht over heel Kópavogur (een van de steden die aan Reykjavík vast zit geplakt).

Rond tien voor twaalf waren we bij Perlan aangekomen, en was al zóveel vuurwerk, ik dacht dat mijn klok verkeerd liep ofzo…! Er was helaas geen aftelklok of iets dergelijks, dus heb ik maar op mijn eigen klok vertrouwd. Dat deden meer mensen: even vóór en even ná ‘mijn’ jaarwisseling begonnen mensen te joelen en te gillen. Dat gaat er wel iets anders aan toe dan bij ons, want volgens mij zit iedereen in Nederland tot twaalf uur bij de tv om te kijken naar ‘de klok’. :Þ

Toen barstte het vuurwerkfeest helemáál los. Ik heb er helaas geen foto’s van, want ik was aan het filmen (maar wáár moet je nou naar kijken als er overal rondom prachtig vuurwerk is te zien…!), maar ik heb wel een paar foto’s gevonden van www.mbl.is en van iemand anders zijn website.

Op de onderste foto rechtsonder zie je Perlan, waar wij stonden!

Het vuurwerk ging nog een hele tijd door na twaalf uur (en heel 1 januari ook nog!), maar na een tijdje was er niets meer te zien. Niet omdat er niets meer werd afgestoken (want dat werd er wel degelijk!), maar omdat de hele lucht grijs was geworden door de dikke laag rook die door het vuurwerk was veroorzaakt. Het was nog erger dan dikke mist, en het was ook niet heel fijn om het in te ademen! Toen we thuis waren moesten we dan ook even flink kuchen. In het nieuws werd ook gemeld dat de metertjes die dit ‘rook’gehalte altijd opmeten het niet kon bijhouden en niet werkte, zo veel rook was er. Maar het vuurwerk was wel mooi! Heimir en ik hebben zelf ook nog (grote en kleine!) sterretjes afgestoken toen we weer thuis waren (we waren ze namelijk in onze haast vergeten mee te nemen naar Perlan :Þ). En we hebben natuurlijk ook nog de oliebollen gegeten die ik eerder op de dag gebakken had; ik was best trots op het resultaat! Een bewijs van het feit dat ze zelfgemaakt zijn:

Vorig jaar en het jaar ervoor ben ik op 1 januari naar Scheveningen gegaan voor de Unox Nieuwjaarsduik, maar aangezien ik dit jaar niet echt in de buurt zat, kon ik daar helaas niet aan meedoen. Een dag van tevoren las ik echter op www.nu.nl dat de Nieuwjaarsduik niet door zou gaan vanwege een gevaarlijke zee. Toen dacht ik ‘joepie! Dan mis ik hem ook niet!’, maar ik vond het toch wel jammer. En een Nieuwjaarsduik in IJsland is ook weer zowat.

Daarom wilde ik op 1 januari naar the Blue Lagoon gaan, want daar hadden Heimir en ik nog kaartjes voor van onze vorige poging (!) . Dat water is ietsjes warmer dan het water in de Noordzee, maar het gaat om het idee. De buitenlucht was in ieder geval kouder denk ik, want het had gevroren en alles was glad! We wilden echter niet meer met de wegpiraat van het bedrijf waar we de kaartjes hadden gekocht meerijden, dus hebben we oma’s auto geleend. En we hebben een heerlijke Nieuwjaarsduik genomen! (Ik heb zelfs nog een aantal Nederlanders gespot in the Blue Lagoon – vraag me af of zij ook voor de Nieuwjaarsduik gingen ) In ieder geval, ik heb toch mijn Nieuwjaarsduik weer gehad – een goed, fris en gezond begin van het nieuwe jaar!

31 December alweer. Nog maar een paar weekjes en dan kom ik al weer terug… De afgelopen dagen heb ik niet kunnen posten, want Heimir en ik zijn echt heel erg druk geweest met ons eindproject voor school, dat we vóór vanavond 12 uur moeten inleveren. Het is nu nog niet klaar… maar ik moest toch even een berichtje schrijven, voordat ik alles vergeet.

Afgelopen weekend heb ik een echte IJslandse kerst mogen ervaren. Het begon op vrijdagavond, klokslag zes uur. Alle IJslanders schijnen vanaf een tijdje vóór zes uur aan de radio gekluisterd te zijn, om te luisteren naar de kerkklokken die luiden, tót zes uur. Want dan wordt er iets gezegd in de trant van ‘Prettige kerstdagen, volk!’. Vervolgens wenst iedereen elkaar dan een gleðileg jól, en dan is het tijd voor het avondmaal. Een heerlijke driegangenmaaltijd, met als voorgerecht een garnalensalade, als hoofdgerecht varkensvlees met allerlei groente- en aardappelgerechtjes, en (door oma) zelfgemaakt ijs. Mmm!

De traditie schrijft voor dat er na het eten eerst afgewassen moet worden, voordat er aan de cadeautjes begonnen mag worden. Ik kan me voorstellen dat de kinderen altijd heel graag willen afwassen, want er schijnen altijd heel veel cadeautjes onder de kerstboom te liggen, die wachten tot iemand ze openmaakt! En bij ons lagen er ook heel veel cadeautjes . Iedereen geeft elkaar cadeautjes, tantes, ooms, broers, zussen – het is één grote familie hier in IJsland. Ik verwachtte één cadeautje, van Heimir, maar tot mijn verbazing zat ik een half uur later tussen allemaal cadeautjes die voor mij waren bestemd! Echte IJslandse cadeautjes voor Jóla; een boek over Kerst in IJsland, een unieke sjaal en de riem die ik vijf maanden geleden al wilde kopen, en nog meer! (Verwend!)

Om 22.30 was er een kerstnachtdienst in Hallgrimskirkja, de grote kerk in het centrum van Reykjavík, en daar gingen oma, Heimir en ik naartoe. Wij kwamen zo rond kwart over tien aan bij de kerk, en ik verwachtte een volle bak (in ‘s-Gravendeel zitten de mensen er een kwartier van tevoren altijd al aardig knus bij!), maar dat was niet het geval. Er was nog heel veel plek. Bij aanvang zat de kerk echter wel (bijna) vol. Misschien is het gewoon weer de IJslandse stiptheid. Vijf minuten te laat = op tijd . Helaas verstond ik niet zo heel goed wat de dominee allemaal aan het vertellen was (er was nogal een echo in de kerk!), maar het is natuurlijk elk jaar wel zo’n beetje hetzelfde. Wel leuk dat sommige liedjes die in Nederland altijd worden gezongen, nu in de IJslandse versie werden gezongen. Dat klinkt toch heel anders!

Vóór en ná deze kerstnachtdienst zijn we langs twee begraafplaatsen in Reykjavík geweest, want oma wilde een paar kaarsen aansteken daar. Nu ben ik nog nooit (of dat ik me herinner) ‘s avonds in het donker op een begraafplaats geweest (klinkt ook niet al te aantrekkelijk), maar ik kan denk ik wel met zekerheid zeggen dat die in IJsland héél anders zijn. Toen we aan kwamen rijden, zagen we overal kaarsen branden, bij elk graf wel één of meerdere. IJslanders vieren Kerst altijd met de hele familie, en daar horen ook de overledenen bij, dus rond de Kerst zet iedereen kaarsen bij de graven van hun overleden familieleden. Toen wij er waren, kwamen we dan ook heel veel mensen tegen, en iedereen wenste elkaar een prettige Kerst. Nou, waarlijk, ik heb nog nooit zoiets gezien. Het is, zoals ik al zei, niet echt een leuke plaats om ‘s avonds te zijn, maar het is prachtig en heel bijzonder om te zien.

De volgende dag, de eerste kerstdag in Nederland, en ‘jóladagur’ in IJsland, had oma in de namiddag een diner (bij kaarslicht) georganiseerd voor de familie, met het traditionele IJslandse kerstgerecht: hangikjöt. Gerookt schapenvlees dat in dunne plakjes is gesneden, en meestal (zoals ook bij ons) gegeten wordt met gekookte aardappelen, saus, erwten en rode kool. Helaas kan ik het allemaal niet zo heel culinair vertellen. Het is alleen telkens iets anders dan in Nederland – de erwten zijn bijvoorbeeld meer boonachtig. Hangikjöt is trouwens ook heel lekker op flatkökur, die waren dan ook op de tafel aanwezig. Twee andere echte IJslandse ‘gerechten’ die bij de kerstmaaltijd horen zijn laufabrauð en het drankje malt (iets bierachtigs, alcoholvrij), maar dan de kerstversie, oftewel, ‘malt og appelsín’. Skál (proost)! – zal ik dan maar zeggen!

Op dinsdag, ‘tweede kerstdag’ begon eigenlijk het gewone leven weer. Heimir en ik hebben vanaf die dag bijna alleen maar aan onze eindopdracht voor school gewerkt, en nu is het zondag, en hij is eindelijk bijna af!!! Dat werd tijd. Vandaag heb ik, even tussendoor, ook nog een poging gedaan om oliebollen te bakken (jaja!). Dat had ik nooit eerder geprobeerd, dus het was best spannend. Maar het resultaat mag er wel wezen, denk ik. Ze zijn in ieder geval niet zwart en kogelhard, en dat is het belangrijkste toch? :þ Er zitten er wel een paar bij met nogal vreemde vormen, uitsteeksels en omgevouwen randjes, want het is niet echt makkelijk om ze als ronde ballen vanaf de lepel in de pan te krijgen! Bijna Oud & Nieuw, we gaan ze straks proberen…

Een beetje speciaal is het wel dat het bij ons nu bijna elf uur is, en bij jullie bijna twaalf uur! (Niet dat ik verwacht dat ook maar iemand nu op dit moment achter zijn computer zit om mijn weblog te lezen, want iedereen zit natuurlijk te feesten ergens maar toch!) Terwijl jullie straks in het jaar 2007 zitten, kunnen wij hier nog een uurtje langer genieten van 2006. Joepie! Heb gehoord dat het vuurwerk hier om twaalf uur echt heel mooi is en vooral ook ontzettend veel. Toeristen schijnen speciaal voor Oud & Nieuw naar IJsland te komen om dit spektakel te aanschouwen. Ben dus benieuwd!

Tja, wanneer jullie dit lezen is het waarschijnlijk al 1 januari (of later), dus ik wens jullie allemaal een héél gelukkig nieuwjaar en de beste wensen! Of, zoals het hier gezegd wordt:

Gleðilegt nýtt ár!

Zoals jullie waarschijnlijk wel weten, hebben IJslanders bijzondere gewoontes wat betreft namen. De achternamen worden gemaakt door de voornaam van de vader te nemen en daar -son of -dóttir aan vast te plakken.
Er is echter ook iets speciaals met de voornamen. Bijna alle IJslanders hebben namelijk een bijnaam. Ik zal een paar voorbeelden geven van deze namen, afgeleid van vaak voorkomende voornamen:

- Jón wordt Nonni (man)
- Ólafur wordt Óli (man)
- Kristín wordt Stína (vrouw)
- Sigríður wordt Sigga (vrouw)
- Sigurður wordt Siggi (man)
- Snjólaug wordt Snjóka (vrouw)
- Brynjólfur wordt Billi (man)
(en een paar van mijn favorieten: )
- Guðbrandur wordt Bubbi (man)
- Guðmundur wordt Mummi (of Gummi, maar ik vind Mummi leuker ) (man)

En aangezien IJsland strenge regels heeft wat betreft namen, werd mij ook een bijnaam aangesmeerd . Wat denk je, wat wordt er van Jolanda gemaakt?

(denkpauze)

Jóla!

In dit bericht zal ik verder proberen uit te leggen waarom Kerst in IJsland voor mij zo speciaal is. Zonder al te veel woorden, maar vooral met beelden. Hou je vast:

Kerstbroden!
Maar in de winkel zijn ook genoeg aanwijzingen:

Kerstschimmelkaas!

Verschillende smaken kerstkoekjes!

Een kerst-opgerolde-cake!

Een kersttoetje!

Meer kerstkoekjes!

Kerstkaas!

Kerstyoghurt!

Kerstharing!

Meer kerstkoekjes!

Nog meer koekjes, in drie soorten!

Kerstrijstepap!

KerstSkyr (IJslandse yoghurt)!

Kerstijs!

Meer koekjes!

Kerstsnoepjes!

Kersttaarten, drie smaken!

Kerstworst!

Kerst-iets-ik-weet-niet-wat-het-is!

Kerstbier!

Kerstbrie!

Kerstboter!

En… er is zelfs een permanent kerstwinkeltje in de grootste winkelstraat!

Dus, begrijp je wat ik bedoel? Kerst in IJsland is cool!

(*grammaticaal appendix: ‘Jól’ is het woord voor ‘Kerst’, en het wordt als volgt verbogen:
nominativus: jól
accusativus: jól
dativus: jólum
genitivus: jóla
Mijn (IJslandse bij)naam is dus de genitivus van Kerst . Stoer of niet??)

Iedereen een gleðilegra jóla gewenst!!!

En laat even een kerstig berichtje achter, nu je er toch bent

Vandaag vertel ik niet alleen iets over de dertiende kerstman, maar ook over zijn ouders en huisdier. Extra interessant! Maar eerst iets anders.

Zoals Christian al opmerkte in een reactie was het gisteren Þorláksmessa, de dag waarop de sterfdag (23 december 1193) van de belangrijkste IJslandse heilige Sint Þorlákur wordt herdacht. De belangrijkste traditie van deze dag is het eten van ‘skata’, een van de gefermenteerde visgerechten die ze op IJsland hebben.

Een plaatje van skata

Het schijnt dat skata zo ontzettend stinkt, dat het hele huis er nog dagen naar ruikt. Bekende schrijver/artiest Þráin Bertelsson heeft eens gezegd: ‘De enige manier om van de geur van skata in je kleren af te komen, is door je kleren te verbranden’.
Dat zagen we nou niet echt zitten. Heimir heeft zelf ook nog nooit skata geprobeerd, want bij hem thuis eten ze het nooit. Mede omdat het zo ongelofelijk stinkt. Dus, geen kleren te verbranden, ik heb nog steeds veel te veel bagage…
Een andere gewoonte op deze dag is het versieren van de kerstboom. Oma heeft dit gisteren bij haar boom gedaan, maar Heimir en ik hebben vandaag de onze pas afgemaakt, want gisteren waren we lange tijd bezig met het decoreren van de piparkökur die we vorige week gemaakt hadden! Een paar foto’s: 

De koekjes vóór:

De koekjes ná:

Overigens, de roze kleur (die je hier helaas niet zo goed ziet, we hadden wit en roze) hebben we op natuurlijke wijze verkregen door een beetje sap van (door oma) zelfgeplukte bessen door het glazuur te vermengen! Niks geen vreemde kleurstoffen .

Onze kerstboom vóór:

En onze kerstboom ná:

De foto is niet zo geweldig, dankzij mijn camera, maar je krijgt het idee!

Vandaag, op 24 december, is het ‘aðfangadagur’ (‘aanvangsdag’? Zo simpel kan het zijn!). Om 18.00 vanavond breekt hier het kerstfeest los. Maar over mijn IJslandse kerstavonturen vertel ik later meer, want ik wil het eerst meemaken!

Het spannende moment is aangebroken. Tijd voor de laatste kerstman!

24 december: Kertasníkir

Kertasníkir is de dertiende en dus laatste kerstman. Zijn naam is opgebouwd uit de woorden ‘kerti’ (kaars) en ‘sníkir’ (bedelaar). Kaarsenbedelaar dus. Maar bedelen doet hij niet…
Kertasníkir gaat de huizen binnen en kijkt dan hongerig naar alle brandende kaarsen. Hij vindt ze namelijk niet alleen heel mooi, maar ook lekker, vooral de kaarsen die de mensen vroeger hadden die gemaakt waren van dierlijk vet. Vaak staat hij dan ook springend van de ene voet op de andere te kijken naar alle kaarsen. En als hij de mooiste kaarsen uitgekozen heeft, steelt hij ze en eet hij ze op!

Alle kerstmannen, dus Stekkjastaur, Giljagaur, Stúfur, Þvörusleikir, Pottaskefill, Askasleikir, Hurðaskellir, Skyrgámur, Bjúgnakrækir, Gluggagægir, Gáttaþefur, Ketkrókur en Kertasníkir, zijn broers, en ze delen allemaal het zelfde paar ouders. Deze ouders horen ook bij het hele kerstgezelschap, samen met hun kat. Daar zal ik nu iets over vertellen.

Grýla, Leppalúði en de kerstkat

Deze drie figuren komen in de dagen vóór de Kerst de bergen uitgeslopen.
De naam Grýla betekent oorspronkelijk ‘bangmaken’, maar heeft waarschijnlijk ook iets te maken met het woord ‘gríma’ (masker). Ook betekent haar naam ‘monster ”verkleed” als lelijke trollenvrouw, met het doel mensen angst aan te jagen’. Nouja, de boodschap komt over. Deze enorme kerstvrouw wil je in het donker niet tegenkomen. Zeker als je weet dat haar lievelingsmaaltijd het vlees van ondeugende kinderen is…

Haar man heet Leppalúði. Zijn naam betekent ‘hij die in oude vodden gekleed gaat’. Leppalúði is een stuk kleiner dan Grýla en ook een stuk minder angstaanjagend. Maar ook hij houdt veel van kindervlees. Leppalúði is echter ontzettend lui; het enige dat hij doet is wachten op Grýla tot zij hem eten geeft. En hij houdt heel veel van haar. (Hieruit blijkt dus weer dat de liefde van de man nog altijd door de maag gaat!)

De kerstkat is misschien nog wel de meest angstaanjagende van het stel. Dit huisdier van Grýla en Leppalúði is een enorme kat die het gemunt heeft op de mensen die geen nieuwe kleren dragen met de Kerst. Op kerstavond gaat deze kat alle huizen langs, en daar waar hij mensen ziet die geen nieuwe broek, trui of sokken hebben, gaat hij naar binnen en doet zich aan hen te goed.
Het klinkt misschien een beetje raar dat de kat juist hen eet die niets hebben, maar dit is gebaseerd op het feit dat de mensen altijd erg hun best deden om de herfstwol klaar te maken voor de kerst, en degenen die hier aan meededen, kregen als beloning een kledingstuk. Een ieder die niet lui is geweest en heeft meegeholpen met de wol, hoeft dus in principe niet te worden opgegeten. Maar de luie mensen werden hierdoor aangespoord om harder te werken!

Ook al is het Kerst, ik blijf actief bloggen, dus vergeet niet ook morgen mijn weblog te checken!

Het begint nu echt overal naar de kerstsfeer te ruiken. Je merkt er hier op de een of andere manier veel meer van dan in Nederland. Ze hebben hier veel meer lichtjes in de ramen hangen dan in Nederland, en de huizen zijn ook veel weelderiger versierd. Dat komt misschien wel door het feit dat het hier nu bijna de hele dag donker is, dus dan heb je er ook veel meer plezier van. (En pa en ma: die oubollige driehoekige elektronische raamkandelaar die wij nog elk jaar uit de doos halen (…) is hier nog steeds flink in de mode, elk huis heeft er wel een paar! ) Ik kijk er naar uit om eens een echte IJslandse Kerst te vieren. Tot nu toe heb ik me in ieder geval nog aan de regels gehouden: alle enveloppen met kerstkaarten zijn nog dicht, die bewaar ik tot kerstavond!

De op één na laatste kerstman al weer:

23 december: Ketkrókur

Ketkrókur komt als twaalfde van de kerstmannen de bergen uitgerold. Zijn naam bestaat uit de woorden ‘ket’ (een oude vorm van het woord ‘kjöt’, dat ‘vlees’ betekent) en ‘krókur’ (haak). Deze gezellige kerstman heet dus ‘Vleeshaak’.
Ketkrókur heeft het, zoals je waarschijnlijk wel verwacht, gemunt op het vlees. Vroeger bewaarden de mensen het gerookte vlees voor de kerstmaaltijd hangend in de open haard. Ketkrókur stak dan al zittende op het dak van het huis een lange haak door de schoorsteen naar beneden, om op die manier het vlees er aan te haken en het helemaal op te peuzelen (maar soms was de haak een beetje aan de korte kant!). Nu wordt het vlees echter bewaard in de koelkast, dus dat is een beetje jammer voor Ketkrókur!

Vandaag was een van de laatste mogelijkheden voor het doen van de laatste kerstinkopen. Heimir en ik moesten nog een aantal dingen hebben, dus besloten we naar het centrum te gaan. Eenmaal daar aangekomen (bah, vies weer!) kwamen we tijdens het inkopen doen onder meer de ex-presidente van IJsland tegen (Vigdís Finnbogadóttir, de eerste gekozen vrouwelijke president ter wereld) en ook de bisschop van IJsland (die we een aantal maanden terug ook al tegenkwamen in de (‘goedkope’) supermarkt Krónan). Maar dat is natuurlijk heel gewoon…

Even later gingen we een café binnen (Café París) met het plan om chocoladetaart te gaan eten, maar toen we binnenstapten kregen we zo’n beetje een klap in ons gezicht van de rookgeur die daar binnen hing. Er bleek echter ook een rookvrij gedeelte te zijn, maar dat zagen we op het eerste gezicht niet. Te midden van de rookgeur vroegen we daarom aan een serveerster: ‘Waar is het rookvrije gedeelte?’, en ze keek ons met een verbaasde blik aan en zei: ‘Dit ís het rookvrije gedeelte!’. Tja… toch maar een ander koffiehoekje opgezocht toen.

Omdat we nog niet helemaal geslaagd waren in het centrum en omdat we wat cadeautjes wilden inpakken (dat schijnen ze hier niet standaard te doen als je zegt dat iets een cadeautje is), besloten we naar Kringlan (het winkelcentrum) te gaan. En zo dachten meer mensen er over. Bij de zelfinpakservice was het nu nóg drukker, en we stonden gewoon in de rij te wachten tot we aan de beurt waren. Zodat we stiekem de bus hadden gemist. Maar toen bedachten we ons dat we nog popcorn moesten kopen voor bij de film die we gingen kijken – vandaar deze late post, ik ben niet uitgeweest ofzo . Zou ook niet naar buiten durven trouwens, in dit weer. Denk nog steeds dat de ramen er straks uitvliegen, want het waait echt enorm hard. En de deur staat hier binnen ook gewoon te klapperen als hij open staat, zelfs al zijn alle ramen dicht. Maar is dat de wind, of is het Hurðaskellir die nog steeds rondhangt???

Tot zover! Terug naar de orde van de dag, want het is natuurlijk tijd voor alweer de elfde kerstman!

22 december: Gáttaþefur

De naam Gáttaþefur is opgebouwd uit de woorden ‘gátt’ (deuropening) en ‘þefur’ (snuffelaar). Dit vormt dan weer de prachtige naam Deuropeningsnuffelaar. Zoals je op het plaatje ziet, heeft Gáttaþefur een enorme neus, en die komt natuurlijk goed van pas bij het deuropeningsnuffelen.
Want dat is zijn hobby. Al in de bergen ruikt hij de heerlijke geur van het versgebakken laufabrauð (zie de post genaamd ‘Hurðaskellir’ als je niet (meer) weet wat dit is!), en hij komt vanuit de bergen aangetrippeld om dichterbij deze geur te komen. Eenmaal aangekomen bij een huis opent hij de deur en steekt hij zijn grote neus naar binnen. En daar blijft hij dan ook, in de deuropening, de geur van het laufabrauð volledig opsnuivend!